Floristische werkgroep KNNV afdeling Eindhoven (FWE)

Hoe herkennen we de verschillende Lemnaceae (kroossoorten), zoals Lemna, Wolffia, Spirodela en Landoltia
Door: Wim van der Ven
Aangepast:    


 Inleiding Lemnaceae 
 (Eendenkroosfamilie) 
      Wat is hier te vinden:
De laatste jaren heb ik veel gekeken naar planten in de Eendenkroosfamilie, kleine drijvende plantjes met de geslachten: Lemna, Spirodela, Landoltia en Wolffia. De hier behandelde soorten heb ik thuis op kweek. Een paar soorten overwinteren binnen. Op deze webpagina wil ik mijn ervaringen delen, in de hoop de kennis over krozen uit te dragen.
      Foutjes:
Deze pagina is niet af. Er komen nog foto's bij en teksten worden aangepast. Er zullen ook wel foutjes in zitten. Ik hoop dat de lezer fouten, foutjes, verbeteringen en opmerkingen aan mij door wil geven. Daardoor kunnen de gegevens alleen maar beter worden.
wimvdven@xs4all.nl

      Uitleg:
Je kunt door deze pagina scrollen. Maar je kunt ook rechtstreeks naar een soort gaan door boven in de menubalk op een soort te klikken. Soms staan in de teksten verwijzingen naar andere soorten. Door daar op de link te klikken kom je bij die soort uit.
De meeste plaatjes kun je vergroot bekijken door er op te klikken. De plaatjes worden in hetzelfde venster getoond. Je kunt terugkeren door in de browser 'Pagina terug' kiezen.
Door in de tabel met de muis de kleine plaatjes aan te wijzen, worden de plaatjes vergroot weergegeven. Door er op te klikken worden de plaatjes nog groot weergegeven.


De foto hiernaast heb ik gemaakt op 3 mei 2017 van een deel van de vijver bij het crematorium aan de Maeterlinckweg in Rotterdam.
Te zien zijn:
De grootste schijfjes: Spirodela polyrhiza (Veelwortelig kroos)
De kleinere schijfjes: Lemna turionifera (Knopkroos)
De bolletjes zijn Wolffia's .
Die hierop te zien is noemde ik toen Wolffia arrhiza (Wortelloos kroos)
Dat bleek achteraf fout. Het is Wolffia columbiana (Colombiaanse wolffia)

Plaatje



 Diversen soorten eendenkrozen in Nederland 
Er zijn in Nederland een paar geslachten in de Eendenkroosfamilie.
Eendenkrozen zijn kleine plantjes (2-5 mm) die vrij in het water drijven. Een uitzondering is Lemna trisulca die groter is dan de andere eendenkrozen. Bovendien zweven deze in het water.
Deze soorten zijn tegenwoordig ondergebracht in de Araeae (Aronskelkfamilie).
 
Plaatje Plaatje Plaatje
Krozen met meerdere wortels per schijfje:
      Landoltia punctata (Smal kroos)
      Spirodela polyrhiza (Veelwortelig kroos)
Krozen met één wortel per schijfje:
      Lemna (Eendenkroos): 5 soorten
Krozen zonder wortel:
      Wolffia (Wortelloos kroos): 3 (4) soorten



 Landoltia punctata (G. Mey.) Les & D.J. Crawford 
 (Smal kroos) 
Van het geslacht Landoltia komt alleen Landoltia punctata voor. Volgens The Plant List is Landoltia punctata een synoniem. De geaccepteerde naam is Spirodela punctata (G.Mey.) C.H.Thomps. Precies andersom als in Gorteria 33 (2007-2008) (pdf) staat.
      Kenmerken:
(1-)2-7(-12) wortels, (3-)5-7 nerven, lengte 1,5-8 mm, 1,5-2 keer zo lang als breed.
rood/paars aan de onderzijde,
      Bijzonderheden:
Deze plant is niet inheems en nog niet ingeburgerd, maar wordt wel gevonden in tuincentra of in vijvers met planten die uit een tuincentrum afkomstig zijn.
      Kan verward worden met:
Omdat Landoltia punctata meerdere wortels en een rode onderzijde heeft kan deze soort verward worden met Spirodela polyrhiza, maar Landoltia punctata is 1,5-2 maal langer dan breed terwijl deze verhouding bij Spirodela polyrhiza 1-1,5 keer is. Ook Lemna turionifera heeft een rode onderkant, maar deze heeft maar één wortel, bovendien begint de verkleuring bij de wortelaanhechting.
Plaatje
Klik op het plaatje voor verspreidingsatlas
(in een nieuwe venster)
Plaatje Plaatje Plaatje
Landoltia punctata Landoltia punctata van boven gezien. Duidelijk is het rode randje te zien, een verschil met Spirodela polyrhiza die dat minder heeft. Landoltia punctata van onder gezien. Deze onderzijde is rood. Een overeenkomst met Spirodela polyrhiza
Hier zijn ook de meerdere wortels te zien.



 Lemna 
 (Eendenkroos) 
Het geslacht Lemna is een plant uit de familie Araceae (Aronskelkfamilie).
Alle soorten hebben één wortel per schijfje. Vaak zitten meerdere schijfjes aan elkaar. De voortplanting gebeurt voornamelijk vegetatief. Uit de twee zijdelingse spleten komen de dochterschijfjes, waar later ook weer dochterschijfjes uit groeien. We zeggen dochters maar dat is eigenlijk niet juist. De Lemna's kunnen bloeien. De bloemen zijn eenslachtig, eenhuizig, zonder bloembekleedsel; bloeiwijze bestaande uit één vrouwelijke en twee mannelijke bloemen. Hoewel sommige auteurs vinden dat een bloem tweeslachtig is1.
Een belangrijk kenmerk is het aantal nerven. Helaas zijn deze niet altijd goed te zien.
1(Bron: S. J. van Ooststroom, TH. J. Reichgelt, Flora Neerlandica, deel I, aflevering 6.

 
Plaatje Plaatje Plaatje
Lemna minuta, Lemna minor en Lemna gibba in het veld. Uitleg van de verschillende onderdelen van Lemna's Lemna minuta (met bloemen) en Lemna gibba



 Lemna aequinoctialis Welw. 
Als deze soort een Nederlandse naam moet krijgen wil ik voorstellen om hem Gevleugeld kroos te noemen. Zover ik kan nagaan is Lemna aequinoctialis de enige Lemna die een gevleugelde wortelschede heeft.
      Kenmerken:
1 wortel, 3 nerven aan de bovenzijde te zien als verhogingen, 1-6 mm breed, 1-3 keer zo lang als breed,
de wortelschede is gevleugeld, de vleugel is 1-2,5 keer zo lang als breed.
Geen rode kleur, vormt geen turionen.
      Bijzonderheden:
Gevonden in een tuincentrum in Son, als onkruid tussen te verkopen waterplanten.
      Kan verward worden met:
Op het oog met Lemna minor. Beide hebben 3 nerven. Lemna aequinoctialis is regelmatiger van vorm en heeft een lichtere kleur.
Plaatje
Klik op het plaatje voor verspreidingsatlas
(in een nieuwe venster)
Plaatje Plaatje Plaatje
Hier zijn aan de bovenzijde de nerven goed te zien. Foto van Lemna aequinoctialis samen met Salvinia natans Kleine vlotvaren gemaakt in de Victoriakas in de botanische tuin in leiden. De gevleugelde wortelschede. Deze is te zien door van de voor naar de achterzijde van het schijfje te kijken.
Plaatje Plaatje  
De gevleugelde wortelschede. Deze is te zien door van de voor naar de achterzijde van het schijfje te kijken. Schematische weergave van de vleugel.



 Lemna gibba L. 
 (Bultkroos) 
      Kenmerken:
1 wortel, nerven (3-)4-5(-7), 1-8 mm, 1-1,5 zo lang als breed,
De schijfjes zijn vaak zadelvormig, Plaatje dus halfrond in een driehoek naar de punt toe. Aan de onderzijde zitten verdikte cellen die samen een bult vormen.
Maar kan ook net als Lemna gibba een asymmetrisch uiterlijk hebben.
Het opvallendste kenmerk is de grote luchtcellen aan de onderkant van de plant waardoor deze dik is.
Soms rood zowel aan de bovenkant en/of aan de onderkant.
In de herfst worden de plantjes kleiner, krijgen ze een grijsgroene kleur en zakken ze naar de bodem.
      Bijzonderheden:
Soms is Lemna gibba plat
      Kan verward worden met:
Platte Lemna gibba kan verward worden met Lemna minor (Klein kroos). Maar Lemna gibba is iets groter, heeft een regelmatiger vorm en de cellen aan de onderzijde zijn groter.
Plaatje
Klik op het plaatje voor verspreidingsatlas
(in een nieuwe venster)
Plaatje Plaatje Plaatje
Lemna gibba maakt een soort turionen. Deze hebben worteltjes. De turionen van Lemna turionifera (Knopkroos) en Spirodela polyrhiza (Veelwortelig kroos) hebben dat niet. Lemna gibba in Zuiderpark, Den Haag. Soms is de bovenzijde rood gekleurd. De bulten zijn te zien. Soms is Lemna gibba plat.



 Lemna minor L. 
 (Klein kroos) 
De bekendste Eendenkroos is Lemna minor die tot een paar jaar geleden hier het meeste voorkwam. Klein wil zeggen dat deze soort maar 2-5 bij 1,5-3,mm groot wordt.
      Kenmerken:
1 wortel, 3(-5) nerven, 1-8 mm, 1,3-2 zo lang als breed, is asymmetrisch, Plaatje dat wil zeggen dat de ene zijkant ronder is dan de andere zijde. Onderzijde groen.
      Bijzonderheden:
De nerven zijn niet altijd te zien is, zeker niet in het veld. Soms lukt het met een loep door de plant tegen het zonlicht te houden. Soms lukt het om de nerven zichtbaar te maken door de schijfjes een paar uur in de brandspiritus te leggen. De nerven ontkleuren later dan de rest van het schijfje. Deze methoden gelden ook voor de andere soorten in dit geslacht.
      Kan verward worden met:
Soms is Lemna gibba plat en lijkt ze veel op Lemna minor, maar Lemna minor is asymmetrisch en heeft kleinere luchtcellen.
Plaatje
Klik op het plaatje voor verspreidingsatlas
(in een nieuwe venster)
Plaatje Plaatje Plaatje
De asymmetrische zijden zijn hier goed te zien. Lemna minor in het veld. Na een korte tijd in de spiritus te hebben gelegen zie je de drie nerven.



 Lemna minuta Kunth 
 (Dwergkroos) 
Lemna minuta heeft het laatste decennium Lemna minor ingehaald wat de verspreiding betreft. Het lijkt wel dat Lemna minuta de laatste jaren meer voorkomt dan Lemna minor.
      Kenmerken:
1 wortel, 1 nerf, 0,8 -4 mm, 1-2 keer zo lang als breed,
De vorm is elliptisch, de zijkanten lopen min of meer parallel. Plaatje
Groeit goed in de schaduw, bij veel licht wordt de plant licht van kleur bijna doorzichtig.
      Bijzonderheden:
Lemna minuta wordt ondertussen bijna meer waargenomen dan Lemna minor (Klein kroos)
Lemna minuta is het meest winterhard van alle soorten. Kroosdek in de winter is bijna altijd Lemna minuta.
      Kan verward worden met:
Als Lemna minor heel klein is kan die op Lemna minuta lijken. Maar meestal is Lemna minuta regelmatig van vorm.
Plaatje
Klik op het plaatje voor verspreidingsatlas
(in een nieuwe venster)
Plaatje Plaatje Plaatje
Lemna minuta in het veld. Lemna minuta met bloemen. De witte puntjes zijn de helmhokjes. Lemna minuta met één nerf



 Lemna trisulca L. 
 (Puntkroos) 
      Kenmerken:
1 wortel (soms niet ontwikkeld), (1 of) 3 nerven, 3-15 mm, 2-3,5 keer zo lang dan breed.
4-10 mm lang
Anders dan de andere krozen is Lemna trisulca niet enigszins rond maar langwerpig met een punt op het einde. min of meer kruiswijs vertakt. Plaatje
Terwijl de andere Eendenkrozen drijven, zweeft Puntkroos in het water. Tenzij hij bloeit, dan gaan de anders gevormde schijfjes drijven.
      Bijzonderheden:
Komt bloeiend in ons land voor. De vorm van de bloeiende schijfjes is dan min of meer vierkant en ze drijven ze zijn niet meer transparant en dikker dan de vegetatieve planten.
      Kan verward worden met:
Lemna trisulca kan nauwelijks met een andere Lemna worden verward.
Plaatje
Klik op het plaatje voor verspreidingsatlas
(in een nieuwe venster)
Plaatje Plaatje Plaatje
Lemna trisulca in een fotorolkokertje De lichtgroene plantjes zijn schijfjes met bloemen.
De vorm van de bloeiende plantjes is meer vierkant dan rond.
Ik moet nog onderzoeken of bloeiende Lemna trisulca wel of geen wortel heeft.
Bloeiend Puntkroos
Plaatje
Zwevende Lemna trisulca



 Lemna turionifera L. 
  (Knopkroos) 
Lemna turionifera is pas een paar decennia in Nederland. (Of we hebben hem niet eerder herkend.)
      Kenmerken:
1 wortel, 3 nerven, 1-4 mm, 1-1,5 keer zo lang als breed,
De vorm ligt tussen Lemna minor (Klein kroos) en Lemna gibba (Bultkroos) in, maar is wel symetrisch. Plaatje Plaatje
Een belangrijk kenmerk is dat deze soort aan de onderkant rood wordt. Die kleuring begint bij de wortelaanhechting. Deze kleur is er de oorzaak van dat ze aan de bovenzijde een grijze indruk maakt. De grootte ligt tussen Lemna minor (Klein kroos) en Lemna minuta (Dwergkroos) in.
Lemna turionifera maakt net als Spirodela polyrhiza (Veelwortelig kroos) turionen, winterknoppen, aan. Dat zijn kleine grijsgroene schijfjes zonder wortel, die naar de bodem zakken om te overwinteren. Bij gunstige omstandigheden komen die weer boven drijven en groeien er nieuwe plantjes uit.
      Bijzonderheden:
Afhankelijk van de groeiomstandigheden is de rode kleur aan de onderzijde duidelijk of minder duidelijk.
      Kan verward worden met:
Lemna minor omdat hij 3 nerven heeft, maar Lemna turionifera is symmetrisch en is rood, beginnend bij de wortel.
Plaatje
Klik op het plaatje voor verspreidingsatlas
(in een nieuwe venster)
Plaatje Plaatje Plaatje
De niet groene kleur is hier duidelijk te zien Hier zie je de rode kleur aan de onderzijde rondom de wortel. Links turionen van Lemna turionifera (Knopkroos) en rechts van Spirodela polyrhiza (Veelwortelig kroos)



 Lemna valdiviana Phil. 
 (?) 
Aan deze soort wordt nog gewerkt.
      Kenmerken:
1 wortel, 1 nerf, 1-5 mm, 1,3-3 keer zo lang als breed, asymmetrisch; één zijde nagenoeg recht de andere zijde bol.
      Bijzonderheden:
...
      Kan verward worden met:
...
Plaatje Plaatje
. . .



 Spirodela polyrhiza (L.) Schleid. 
 (Veelwortelig kroos) 
Spirodela polyrhiza is de enige soort van dit geslacht in Nederland.
      Kenmerken:
Spirodela polyrhiza onderscheid zich van de andere krozen omdat deze meerdere wortels heeft. Hij is ook de grootste van de krozen en wel 3-10 mm lang. Lengte:breedte = 2:1
De vorm is rond-eivormig Plaatje. De plant heeft 5 of meer nerven. De onderzijde is rood.
      Bijzonderheden:
In de herfst vormt Spirodela polyrhiza winterknoppen zonder wortel, grijsgroen van kleur kleiner dan de moederplant. Deze winterknoppen, ook wel turionen genoemd, zakken naar de bodem om in het voorjaar weer te gaan drijven en uit te groeien in de gewone vorm.
      Kan verward worden met:
Landoltia punctata (Smal kroos) omdat die ook meerdere wortels heeft. Maar Spirodela polyrhiza is in verhouding veel ronder van vorm (lengte:breedte = 1,2:1
Plaatje
Klik op het plaatje voor verspreidingsatlas
(in een nieuwe venster)
Plaatje Plaatje Plaatje
Op deze foto zijn zowel de boven- als de onderzijde te zien. Op de foto zijn meerdere nerven te zien. Links turionen van Lemna turionifera (Knopkroos) en rechts van Spirodela polyrhiza (Veelwortelig kroos)
Plaatje
Soms is de onderzijde bultig zoals bij Lemna gibba (Bultkroos)



 Wolffia Schleid. 
 (Wortelloos kroos) 
Wolffia arrhiza was tot 2014 het kleinste bloemplant in Europa. Het heeft daar nooit gebloeid.
Voorheen was het gemakkelijk noteren. Zag je een klein bol plantje zonder wortel dan noteerde je Wolffia arrhiza. Nu hebben we in Nederland drie soorten Wolffia's . En er wordt er nog een verwacht.
Alle Wolffia's zijn geen platte schijfjes, zoals de Eendenkrozen, maar bolletjes.

Hiernaast de uitleg van de op deze webpagina gebruikte termen. Allereerst het onderscheid tussen voor- en achterzijde. De voorzijde is de zijde waar de jonge plantjes uit komen. De andere zijde noem ik de achterzijde. De lengte en breedte moet je zien vanaf de bovenzijde. De afstand tussen de voor- en achterzijde noem ik de lengte. De breedte is de afstand tussen de twee zijden, dus dwars op de lengte. De diepte is de afstand tussen het oppervlak boven water en de onderzijde van de plant.

      Kenmerken:
Planten zonder wortel, min of meer bolvormig. Aan de voorzijde komt steeds een jong plantje (dochter). Voordat deze de moederplant verlaat is de volgende dochter al weer aan het groeien.
      Bijzonderheden:
Ik vind alles aan deze planten wel bijzonder.
      Kan verward worden met:
Soms worden Lemna's waarvan de wortel is weggerot foutief Wolffia genoemd. Maar Lemna's zijn platte schijfjes en een Wolffia is bol. Aan de weggerotte wortel van Lemna is altijd wel een aanhechtingsplaats te zien.
Plaatje



 Wolffia arrhiza (L.) Horkel ex Wimm. 
 (Wortelloos kroos) 
Van boven heeft deze Wolffia een andere kleur dan de rest van de plant. Dat wordt veroorzaakt doordat daar meer, kleinere cellen zijn.

      Kenmerken:
Aantal wortels 0, Aantal nerven 0.
In het water drijvende plantjes. Bolvormig. Van boven fel groen.
Dit plantje is maar 0,6 tot 1 mm groot.
Een klein gedeelte van de onderwater groeiende zijkanten is van boven af te zien als een randje.
Meer dan 75% van de bovenzijde steekt boven het wateroppervlak uit.
Aan de bovenzijde is aan de achterkant een verhoging te zien.

      Bijzonderheden:
Op het verspreidingsplaatje staan ook waarnemingen die Wolffia columbiana (Colombiaanse wolffia) betreffen. Tot de ontdekking van Wolffia columbiana in 2014 werden alle Wolffia's als Wolffia arrhiza genoteerd. Maar achteraf weten we dat Wolffia columbiana al in 2006 in Nederland voorkomt. Misschien nog wel eerder.
De oudste waarneming van Wolffia columbiana die ik gedaan heb is in Leiden, in de Doelengracht die door Hortus Botanicus loopt. Ik had daar op 2 juni 2006 een foto gemaakt. Deze foto heb ik onlangs goed bekeken en toen zag ik dat het Wolffia columbiana (Colombiaanse wolffia) is.

      Kan verward worden met:
De andere Wolffia's.
Plaatje
Klik op het plaatje voor verspreidingsatlas
(in een nieuwe venster)
Plaatje Plaatje Plaatje
Om een indruk te geven hoe klein Wolffia arrhiza is heb ik tientallen plantjes in een kokertje van een fotofilmrolletje gedaan. Zijaanzicht:
Aan de bovenzijde zijn de cellen iets kleiner dan de onderste cellen. Daardoor heeft deze Wolffia van boven een intensere kleur. Hier zie je ook dat de Wolffia niet helemaal bol is. Ook de verhoging aan de achterzijde is te zien.
Bovenaanzicht:
Het breedste deel onderwater is nauwelijks te zien. En dan voornamelijk aan de zijkanten.
Ik vind Wolffia arrhiza van boven gezien de vorm van een schildpad hebben, met een spitse achterzijde.



 Wolffia australiana (Benth.) Hartog & Plas  
 (Smalle wolffia) 
De derde Wolffia die nu in Nederland is gevonden is Wolffia australiana. Hij is tegelijkertijd met Wolffia columbiana door Bureau Waardenburg in Berkel en Rodenrijs gevonden.

      Kenmerken:
Wolffia australiana is veel dieper dan de andere twee Wolffia's , 2-3 keer zo diep als dat hij breed is.
De bovenkant heeft een felgroene kleur. Van bovenaf gezien zie je niets van de rest van de plant (geen randje).
Deze Wolffia is wat kleiner dan Wolffia arrhiza en Wolffia columbiana, vooral veel smaller. 0,5-0,7 mm

      Bijzonderheden:
Wolffia australiana is nu nog maar op een paar plaatsen gevonden. Ik denk dat ze soort zich invasief zal gaan gedragen. Gezien hoe deze zich in mijn kweekemmers gedraagt.

      Kan verward worden met:
Op het eerste gezicht met de andere Wolffia's, maar deze veel dieper dan de andere en van bovenaf zie je niets van wat er onder groeit (geen randje)
Plaatje
Klik op het plaatje voor verspreidingsatlas
(in een nieuwe venster)
Plaatje Plaatje Plaatje
Een aantal Wolffia australiana in een kokertje van een fotofilmrolletje. Er zitten een paar Wolffia columbiana tussen. Zijaanzicht:
Aan de bovenzijde zijn de cellen kleiner dan de rest van de Wolffia waardoor van boven gezien de plant een intensere groene kleur heeft. De diepte van deze Wolffia is langer dan de breedte.
Bovenaanzicht:
Intens groene kleur. Geen delen onder water te zien. Ik weet niet of die spikkeltjes huidmondjes zijn.



 Wolffia columbiana H. Karst.  
 (Colombiaanse wolffia) 
Ik ben het met de Nederlandse naam niet eens. Columbia betekent (Noord-)Amerika Dus ik zou het liever Amerikaanse wolffia willen noemen. (Op Wikipedia: "Columbia (naam), de vrouwelijke personificatie van de Verenigde Staten van Amerika, en een poëtische naam voor de Amerika's". Vert: WvdV)

Nu een paar jaar na de ontdekking wordt op veel meer plaatsen Colombiaanse wolffia gevonden. Ook buiten west-Nederland. Het lijkt alsof Wolffia columbiana vaker voorkomt dan Wolffia arrhiza. In Rotterdam wordt nu vooral Wolffia columbiana gevonden waar voorheen Wolffia arrhiza is genoteerd.

      Kenmerken:
Is ongeveer 0,6- 1,1 mm.
Op doorsnede rond. en heeft een egale kleur.
Van de bovenzijde is het grootste deel onderwater waardoor je van bovenaf een deel van het onderwater gedeelte kunt zien, het zogenaamde randje.

      Bijzonderheden:
Wolffia columbiana is pas in 2014 herkend maar achteraf heb ik op oude foto's gezien dat deze Wolffia al in 2006 aanwezig was.

      Kan verward worden met:
De andere Wolffia's. De verhouding breedte:diepte is bij Wolffia columbiana ongeveer 1:1 Bij Wolffia arrhiza 1:1,2 en bij Wolffia australiana 1:2. De laatste twee hebben bovenop een felle groene kleur, terwijl Wolffia columbiana min of meer transparant is, waardoor de kleur bovenop flets is.
Plaatje
Klik op het plaatje voor verspreidingsatlas
(in een nieuwe venster)
Plaatje Plaatje Plaatje
De kleine plantjes Wolffia columbiana in een kokertje van een fotofilmrolletje. Op de bovenzijde zitten kleine cellen waardoor deze transparant overkomen. Bovenaanzicht:
Het breedste deel onder water is goed te zien.



 Wolffia globosa (Roxb.) Hartog & Plas  
 (?) 
Wolffia globosa is nog niet in Nederland gevonden, maar Bureau Waardenburg verwacht deze soort wel. Hij heeft nog geen Nederlandse naam maar Kleine wolffia lijkt me heel toepasselijk, omdat hij kleiner is dan de andere soorten in Nederland. Het materiaal dat ik heb komt uit de Hortus Botanicus in Leiden.

      Kenmerken:
Wolffia globosa is elliptisch van boven gezien.
Lengte 0,4-0,6 mm
Breedte:diepte = 1:1

      Bijzonderheden:
Wel al gezien tussen materiaal dat uit een botanische tuin kwam.

      Kan verward worden met:
Wolffia columbiana (Colombiaanse wolffia). Hij heeft dezelfde kleuren maar is kleiner en smaller dan de Wolffia columbiana
Er is, vanzelfsprekend, nog geen verspreidingskaartje aanwezig.
Plaatje Plaatje
Wolffia globosa in een fotorolkokertje Meer foto's staan op de planning. .



Door in de tabel met de muis de kleine plaatjes aan te wijzen, worden de plaatjes vergroot weergegeven.
Door er op te klikken worden de plaatjes nog groter weergegeven in hetzelfde venster.
 Lemnaceae tabel 
1 Planten zonder wortel, bol. → 2
- Planten met een of meerdere wortels. (Soms is van de platte schijfjes de wortel weggerot, er is dan nog wel de wortelaanhechting te zien.) → 8
2
(1)
Planten min of meer bolvormig (Wolffia). → 4
- Planten zijn platte schijfjes. → 3
3
(2)
Plantjes olijfgroen min of meer elliptisch. → 7
- Plantjes groen min of meer drie- of vierhoekig1. Lemna trisulca (Puntkroos)
4
(2)
De grootste breedte boven water, van boven niets van de plant onderwater te zien. Dus bovenzijde voor 100% boven water. Kleur fel groen. Wolffia australiana (Smalle wolffia)
- De grootste breedte is onder water, van boven zie je een deel van de plant onder water. Dus 50 tot 75% van de bovenzijde boven water. → 5
5
(4)
Een deel van de plant is onder water te zien vooral aan de zijkanten. De bovenzijde voor ongeveer 75% boven water. Kleur van de het gedeelte bovenwater is fel groen. Wolffia arrhiza (Wortelloos kroos)
- Een groot deel van de plant onderwater is te zien vooral rondom. Bovenzijde voor ongeveer 50% boven water. Kleur van het bovenwater gedeelte is min of meer transparant. → 6
6
(5)
De plant is ongeveer even breed als lang. Wolffia columbiana (Colombiaanse wolffia)
- Plant is ongeveer twee keer zo lang als breed. Wolffia globosa (?)
7
(3)
Schijfjes 1 x 2 mm, elliptisch, turionen van Lemna turionifera (links op de foto) Lemna turionifera (Knopkroos)
- Schijfjes 2 x 3 mm, niervormig turionen van Spirodela polyrhiza (rechts op de foto) Spirodela polyrhiza (Veelwortelig kroos)
8
(1)
Schijfjes met 1 wortel (Lemna). → 10
- Schijfjes met meerdere wortels, onderzijde rood. → 9
9
(8)
Schijfjes ongeveer even breed als lang, bijna rond. Spirodela polyrhiza (Veelwortelig kroos)
- Schijfjes duidelijk langer dan breed, van boven met rode rand. Landoltia punctata (Smal kroos)
10
(8)
Planten zweven onder het wateroppervlak. Lange schijfjes, meestal langer dan 1 cm, die met velen aan elkaar vast zitten. Lemna trisulca (Puntkroos)
- Planten drijven op het water, schijfjes kleiner dan 1 cm. → 11
11
(10)
Plantjes min of meer drie- of vierhoekig1. (bloeiende Lemna trisulca). Lemna trisulca (Puntkroos)
- Plantjes min of meer elliptisch. → 12
12
(11)
Schijfjes iets verdikt of met duidelijke bulten, zadelvormig, luchtcellen groter dan 0.3 mm. Lemna gibba (Bultkroos)
- Schijfjes plat, min of meer elliptisch, luchtcellen kleiner 0.3 mm. → 13
13
(12)
Schijfjes van onder rood, beginnend bij de wortel. Lemna turionifera (Knopkroos)
- Schijfjes van onderen groen. → 14
14
(13)
Vorm van de schijfjes onregelmatig, de ene zijde krommer dan de andere zijde. → 15
- Vorm van de schijfjes regelmatig, beide zijden even krom of recht. → 16
15
(14)
Zijden ongelijk krom, 3 nerven. Lemna minor (Klein kroos)
- Een zijde nagenoeg recht de ander krom, 1 nerf. Lemna valdiviana (?)
16
(14)
Nerf van boven niet als een verhoging zichtbaar, lengte 0,8-4 mm. Lemna minuta (Dwergkroos)
- Nerven aan de bovenzijde te zien als verhogingen, lengte 1-6 mm, wortelschede gevleugeld. Lemna aequinoctialis (Gevleugeld kroos)
1 Volgens mij hebben bloeiende Lemna trisulca (Puntkroos) wel of geen wortel. Ik denk dat beide voorkomen.





 Links ( en verdere informatie
Plaatje De onderstaande links heb ik geraadpleegd. Ze worden in een nieuw venster geopend.

Wayne P. Armstrong
Een uitgebreide site met erg veel informatie over Lemnaceae.

http://waynesword.palomar.edu/1lekey.htm
Bovenstaande site rechtstreeks naar de tabel.

efloras, Flora of North America, Wolffia
Electronische Wolffiatabel van Noord Amerika.

efloras, Flora of North America, Lemna
Electronische Lemnatabel van Noord Amerika.

Bureau Waardenburg
Medewerkers van dit bureau hebben Wolffia columbiana en Wolffia australiana ontdekt.

NDFF Verspreidingsatlas Vaatplanten
Hierin staan de verspreidingsplaatjes van alle in Nederland gevonden soorten, met foto's en een beschrijving.

The Plant List — A working list for all plant species
In deze site staan alle plantnamen met de aantekening of die naam erkent is of een synoniem.

Ulf Schmitz, Steffen Köhler & Hasko Nesemann (pdf)
Over de ontdekking van Wolffia columbiana en zijn verspreiding in Europa.

 
Foto's en tekeningen: Wim van der Ven.

Op deze plaats wil ik John Bruinsma bedanken.
Hij heeft me altijd geïnspireerd en aangemoedigd om me met Lemna's bezig te houden en de informatie die ik daarbij heb opgedaan met anderen te delen. Hij voorzag mij ook van materiaal als hij dat in het buitenland had verzameld.


Literatuur Boeken

  • S. J. Van Ooststroom, TH. J. Reichgelt, ea. 1964. Flora Neerlandica, deel I, aflevering 6
  • Van der Meijden, Ruud (2005). Heukels' Flora van Nederland. 23e druk, Wolters-Noordhoff, Groningen.
  • Spronk, Joep, John Bruinsma & Fred Lambert (2006). Atlas van de flora van Eindhoven. Ontwikkeling van de flora in de regio in de twintigste eeuw. KNNV afd. Eindhoven, Eindhoven



Als u materiaal wilt opsturen:
(Mail eerst of ik thuis ben).

Doe het materiaal in vochtig keukenpapier (niet nat omdat dat gaat lekken.)
Doe dat in een plastic zakje in een enveloppe, samen met je naam, de vindplaats(liefst coördinaten) en datum naar:

Wim van der Ven
Ridderzaal 116
5653 RE Eindhoven

Je kunt mij ook altijd benaderen voor informatie door me een mail sturen:
wimvdven@xs4all.nl


This website is hosted Green - checked by thegreenwebfoundation.org